Oczyszczalnie

Aspekty prawne budowy przydomowych oczyszczalni ścieków

Co musisz wiedzieć, aby wybudować oczyszczalnie legalnie?
Analiza prawnych możliwości montażu i eksploatacji przydomowych oczyszczalni związana jest z uregulowaniami wyznaczanymi przez prawo lokalne, wielkością oczyszczalni (przepustowością), minimalnymi wymaganymi odległościami elementów instalacji od budynków i innych obiektów infrastruktury, wymaganym poziomem oczyszczania ścieków, aspektami związanymi z odprowadzaniem oczyszczonych ścieków do gruntu i jakością planowanych rozwiązań technicznych.

Prawo lokalne

Przed podjęciem decyzji należy upewnić się czy rozpatrywana działka nie znajduje się na obszarze, na którym prawo lokalne wyklucza budowę przydomowych oczyszczalni. Powyższe informacje zawarte są w miejscowym planie zagospodarowania przestrzennego, dostępnym w urzędzie gminy. Jeśli zajdzie taka sytuacja z pewnością nie można będzie wybudować oczyszczalni. Zakaz budowy przydomowych oczyszczalni może być związany z dwoma powodami: lokalizacją działki w pobliżu lub bezpośrednio na terenach cennych przyrodniczo lub chronionych oraz koncepcji skanalizowania, jaką posiada gmina. Pierwszy powód dotyczy aspektów ochrony środowiska związanych z utrudnioną kontrolą jakości zrzucanych ścieków, co może mieć znaczenie np w pobliżu cieków wodnych na obszarach cennych przyrodniczo. Drugi jest związany z tym, że gmina dąży do zbilansowania ekonomicznego sieci wodnokanalizacyjnej. Jeśli duża grupa właścicieli wybuduje oczyszczalnie przydomowe na terenach planowanych inwestycji sanitarnych, zbilansowanie może być utrudnione. Jeśli na terenie gminy nie został uchwalony plan zagospodarowania przestrzennego to zgodnie z art. 59 ustawy o planowaniu i zagospodarowaniu przestrzennym, potrzebna jest decyzja o warunkach zabudowy. Decyzję taką wydaje wójt, burmistrz albo prezydent miasta.

Pozwolenie na budowę lub zgłoszenie budowlane

Podstawowym dokumentem umożliwiającym rozpoczęcie budowy oczyszczalni stanowi pozwolenie na budowę. Zgodnie z Ustawą Prawo Budowlane z dn. 7 lipca 1994 r (Dz. U. Nr 89, poz. 414 z późn. zm) pozwolenia na budowę nie wymaga budowa indywidualnych przydomowych oczyszczalni ścieków o wydajności do 7,50 m3 na dobę. W takim wypadku zgodę na rozpoczęcie budowy przydomowej oczyszczalni ścieków wydaje Starostwo Powiatowe. Celem uzyskania takiej zgody należy złożyć w starostwie zamiar budowy oczyszczalni w postaci zgłoszenia budowlanego, które ma charakter wniosku (art. 30 ust. 1 pkt 1 ustawy prawo budowlane).

Do zgłoszenia należy dołączyć:
  • decyzję o warunkach zabudowy i zagospodarowania terenu,
  • potwierdzenie prawa do dysponowania nieruchomością na cele budowlane (dokument stwierdzający posiadanie tytułu prawnego do nieruchomości),
  • zgłoszenie w którym należy określić: rodzaj, zakres i sposób wykonywania robót oraz termin ich rozpoczęcia, opis przyjętego rozwiązania oczyszczalni ścieków wraz z parametrami technicznymi, odpowiednie szkice lub rysunki, a także pozwolenia wymagane odrębnymi przepisami.
W szczególnych przypadkach mogą być także wymagane:
  • mapa geodezyjna z naniesionym rozwiązaniem,
  • projekty techniczne urządzeń,
  • certyfikaty urządzeń przedstawione przez firmy,
  • dokumenty dowodzące jakości oczyszczania ścieków,
  • pozwolenie wodnoprawne (jeśli jest wymagane).

Urząd ma 30 dni od daty doręczenia zgłoszenia na rozpatrzenie wniosku. Wniosek można uznać za rozpatrzony pozytywnie, jeżeli we wspomnianym terminie organ nie wniesie w drodze decyzji sprzeciwu. Jeśli został złożony wniosek niekompletny, organ poinformuje nas w terminie 30 dni o konieczności uzupełniania dokumentów. Decyzja odmowna może wiązać się z faktem naruszenia ustaleń miejscowego planu zagospodarowania przestrzennego, w przypadku, gdy inwestycja wymaga pozwolenia na budowę oraz w sytuacji, gdy inwestor nie uzupełnił brakujących dokumentów, mimo wezwania. Do prac budowlanych można przystąpić w ciągu 2 lat od podanego w zgłoszeniu terminu rozpoczęcia budowy.

Problem odprowadzenia ścieków i pozwolenia wodnoprawnego

Sposób odprowadzania ścieków (do wody lub gruntu) oraz ich ilość, pochodzenie a także miejsce zrzutu (działka inwestora lub inna) podlega unormowaniu. Podstawowym aktem prawnym, który ma tutaj zastosowanie jest Ustawa z dnia 18 lipca 2001r. Prawo wodne (Dz.U. 2001.Nr 115, poz 1229 z późn. zm.). Kluczowym jest pojęcie korzystania z wód, wyróżnia się trzy ich rodzaje: powszechne, zwykłe i szczególne. Dla potrzeb analizy problematyki przydomowych oczyszczalni ścieków istotne są dwa ostatnie. Zwykłe korzystanie z wód ma miejsce wówczas, gdy właściciel gruntu, dla zaspokojenia potrzeb własnych i gospodarstwa domowego oraz indywidualnego gospodarstwa rolnego, korzysta z wody stanowiącej jego własność oraz z wody podziemnej znajdującej się w jego gruncie (do 5 m3/dobę i nie więcej jak 0,5 m3/godz.).
Przez szczególne korzystanie z wód rozumiemy takie, które wykracza poza zwykłe. Może zatem być związane z poborem wód powierzchniowych i podziemnych oraz co jest w naszym przypadku istotne, wprowadzaniem ścieków do wód lub ziemi.
Szczególne korzystanie z wód wymaga uzyskania decyzji administracyjnej - pozwolenia wodnoprawnego. Pozwolenie wodnoprawne na wprowadzanie ścieków nie będzie zatem konieczne w sytuacji, gdy inwestor zamierza odprowadzać ścieki w ilości mniejszej niż 5 m3 na dobę na terenie swojej działki, co jest najczęściej spotykane w przypadku jednorodzinnej zabudowy. Jednakże sama eksploatacja oczyszczalni wymaga zgłoszenia, co najmniej 30 dni przed rozpoczęciem użytkowania, w starostwie powiatowym (zgodnie z art. 152 ustawy - Prawo ochrony środowiska). Jeżeli organ w ciągu 30 dni od złożenia zgłoszenia nie wniesie sprzeciwu, można rozpocząć eksploatację oczyszczalni. W sytuacji, gdy planowana ilość ścieków przekroczy 5 m3 na dobę konieczne będzie uzyskanie pozwolenia wodnoprawnego niezależnie od tego, czy zrzut ścieków nastąpi na działce inwestora czy poza nią. W sytuacji, gdy odprowadzamy ścieki do gruntu lub do wód niestanowiących naszej własności musimy uzyskać pozwolenie wodnoprawne niezależnie od ilości wprowadzanych ścieków.

Pozwolenie wodnoprawne wydaje starostwo powiatowe. W celu uzyskania pozwolenia należy złożyć:
  • stosowny wniosek,
  • decyzję o warunkach zabudowy lub wypis i wyrys z miejscowego planu zagospodarowania przestrzennego, jeżeli plan ten został sporządzony,
  • opis planowanej działalności,
  • operat wodnoprawny.

Operat wodnoprawny stanowi dokumentację techniczną, która musi zawierać szczegółowe aspekty związane z planowaną instalacją. Rolę operatu wodnoprawnego może spełniać projekt inwestycji, jednakże musi on zawierać wszystkie elementy wymagane od operatu wodnoprawnego. Pozwolenie wydawane jest na 10 lat.
Lokalizacja oczyszczalni
Instalacja przydomowej oczyszczalni ścieków wymaga zachowania właściwych odległości od innych obiektów infrastruktury, zarówno na terenie właściciela, jak i działkach sąsiednich. Kwestie powyższe reguluje Rozporządzenie Ministra Infrastruktury z dnia 12 kwietnia 2002 r. w sprawie warunków technicznych, jakim powinny odpowiadać budynki i ich usytuowanie (Dz.U. 2002 nr 75 poz. 690 z późn. zm.).
Studnia z wodą pitną
Odległość studni dostarczającej wodę przeznaczoną do spożycia przez ludzi i niewymagającej ustanowienia strefy ochronnej reguluje § 31 Rozporządzenia; powinna ona wynosić, co najmniej:

  • do granicy działki - 5 m,
  • do zbiorników gromadzenia nieczystości (osadnika gnilnego) - 15 m,
  • do najbliższego przewodu rozsączającego kanalizacji indywidualnej - 30 m.

Dopuszcza się usytuowanie studni w odległości mniejszej niż 5 m od granicy działki, a także studni wspólnej na granicy dwóch działek, pod warunkiem zachowania na obydwu działkach pozostałych odległości.
Osadnik gnilny
Odległość pokryw i wylotów wentylacji ze zbiorników bezodpływowych o pojemności do 10 m3 reguluje § 36 i § 37 Rozporządzenia.

W zabudowie jednorodzinnej, zagrodowej i rekreacji indywidualnej odległość powinna wynosić, co najmniej:

  • do pomieszczeń przeznaczonych na pobyt ludzi - 5 m,
  • od granicy działki sąsiedniej, drogi (ulicy) lub ciągu pieszego - 2 m (możliwe jest także usytuowanie osadnika przy samej granicy działek, jeżeli sąsiadują z podobnymi urządzeniami na działce sąsiedniej, pod warunkiem zachowania pozostałych odległości).

W przypadku gdy szczelne osadniki podziemne, stanowiące część przydomowej oczyszczalni ścieków gospodarczo-bytowych, służące do wstępnego ich oczyszczania, posiadają wyprowadzenia odpowietrzenia przez instalację kanalizacyjną co najmniej 0,6 m powyżej górnej krawędzi okien i drzwi zewnętrznych, mogą być sytuowane w bezpośrednim sąsiedztwie budynków jednorodzinnych. Jeśli warunek nie jest spełniony, odległość musi wynosić minimum 5 m.

W zabudowie innej niż jednorodzinna, zagrodowa i rekreacji indywidualnej, jeśli pojemność osadnika nie przekracza 10 m3, odległość jego usytuowania powinna wynosić, co najmniej:

  • 15 m do pomieszczeń przeznaczonych na pobyt ludzi,
  • 7,5 m od granicy działki sąsiedniej, drogi, ulicy, ciągu pieszego.
Dla obiektów o pojemności osadnika większej niż 10 m3, a mniejszej niż 50 m3, odległość ta powinna wynosić, co najmniej:
  • 30 m od okien i drzwi zewnętrznych,
  • 7,5 m od granicy działki sąsiedniej,
  • 10 m od drogi, ulicy, ciągu pieszego.
Separator tłuszczu

Odległość łapaczy olejów mineralnych i tłuszczu, neutralizatorów ścieków i innych podobnych zbiorników od okien otwieralnych i drzwi zewnętrznych do pomieszczeń przeznaczonych na pobyt ludzi, powinna wynosić, co najmniej 5 m, jeżeli przepisy odrębne nie stanowią inaczej.

Drenaż
W przypadku drenażu rozsączającego wymagane jest zachowanie 30 m odległości od studni z wodą pitną oraz:
  • 2 m od granicy działki,
  • 1,5 m od poziomu wód gruntowych,
  • 1,5 m od rurociągów z gazem, wodą,
  • 0,8 m od kabli elektrycznych,
  • 3 m od drzew i krzewów.

Planując drenaż należy także pamiętać o nienormowanej w przepisach, ale zalecanej strefie buforowej 2-3 m od drenażu. Składowanie materiałów lub praca sprzętu mechanicznego może uszkodzić drenaż.

Wymagane prawem minimalne odległości elementów oczyszczalni od obiektów infrastruktury w zabudowie jednorodzinnej
aspekty


Parametry ścieków odprowadzanych do gleby i wody
Odprowadzanie ścieków do gruntu lub wody normuje Rozporządzenie Ministra Źrodowiska z dnia 24 lipca 2006 r. w sprawie warunków, jakie należy spełnić przy wprowadzaniu ścieków do wód lub do ziemi, oraz w sprawie substancji szczególnie szkodliwych dla środowiska wodnego. W przypadku wprowadzenia ścieków do gruntu miejsce ich wprowadzenia musi być oddzielone warstwą gruntu o grubości 1,5 m od najwyższego poziomu wód podziemnych oraz BZT5 ścieków dopływających musi być redukowane, co najmniej o 20%, a zawartość zawiesin ogólnych, co najmniej o 50%.
W przypadku wprowadzenia ścieków do urządzeń wodnych dno urządzenia musi znajdować się 1,5 m nad najwyższym poziomem wód podziemnych, a ścieki muszą odpowiadać wymaganiom dla oczyszczalni o RLM od 2000 do 9999 (tabela 1).